111

 

آرامگاه حکیم ابوالقاسم فردوسی حماسه سرای نامدار ایرانی در باغ زیبایی و در شمال شهر تاریخی توس، منتهی الیه بلوار پردیس واقع شده است. روستاهای توس و اسلامیه در اضلاع شرقی و غربی آرامگاه قرار گرفته اند. در مقدمه شاهنامه بایسنقری اولین بنا بر مزار فردوسی را به }ارسلان جاذب{ که ممدوح فردوسی بوده نسبت داده شده، سپس به همت ملک الشعرای بهار و جمعی از فرهیختگان خراسان آرامگاهی بر فراز مزار وی ایجاد شد. تا این که به یاری انجمن آثار ملی در روستای تجلیل از مفاخر ایرانی در سال 1305 مقرر شد. بنایی جهت آرامگاه فردوسی ایجاد گردد. این بنا پس از 5 سال به همت استاد حسین لرزاده معمار و استاد طاهرزاده در سال 1212 به اتمام رسید. بنای مذکور به سبب عدم رعایت مسائل فنی و محاسبه مقاومت خاک و جذب رطوبت علی رغم تعمیرات مکرر نشست کرده با تلاش مهندس هوشنگ سیحون تخریب و پس از مقاوم سازی با همان شکل اولیه بازسازی شد. در سالهای بعد تندیس فردوسی اثر استاد صدیقی و نقش برجسته های سنگی ملهم از مضامین شاهنامه اثر فرزند استاد تهیه و در محوطه داخلی آرامگاه نصب گردید.

مختصات جغرافیایی و تاریخچه  توس

توس نام ولایتی است به وسعت تقریبی 16000 کیلومتر مربع در شمال شرق ایران، این ناحیه دشت کم پهنایی است که از دو سو دو رشته کوه هزار مسجد از شمال و رشته کوه بینالود در جنوب آن را در بر گرفته است. قوچان در مغرب، کلات نادری در شمال، نیشابور در جنوب و سرخس و زور آباد و جام در مشرق و شمال شرقی دشت توس قرار دارند. فاصله توس از مشهد حدود 20 کیلومتر و طول وعرض جغرافیایی آن به ترتیب 81/35 و 38/16 است. توس در قرون اولیه اسلامی شامل چند شهر بوده است. طابران شهر مرکزی و بزرگ آن و نوغان (نوقان) و تروغبه (طرقبه) و رادکان سایر شهرهای این منطقه بوده اند.

توس در تاریخ اسطوره ای ایران جایگاه ویژه ای دارد. برخی روایات اساطیری بنای آن را به {جمشید}نسبت داده اند و آن گاه که توس ساخته ی جم ویران شد. }توس بن نوذر{ به آبادی آن پرداخته و نام خویش را بر آن نهاده است. در دوران هخامنشی توس قلمرو ساتراپی پارتها بوده است و داریوش اول هخامنشی پدر خویش }ویشتاسب{را حاکم ایالت خراسان کرده بود. با این همه تا زمان اشکانیان از واژه ی {توس} به عنوان سرزمین خبری نیست اما از زمان ورود اسکندر مقدونی به ایران از ناحیه ی به نام }سوزیا{یا }سوتیسا{یاد شده که برخی آن را با توس کنونی یکی دانسته اند. پس از ورود اسلام به ایران، شهر توس نخستین بار در قرن 6 هجری به دست }غزها{ ویران شد و پس از سپاهیان مغول در سال 617 هجری قمری آن را با خاک یکسان کردند. اما کمی بعد دوباره به آبادانی نهاد و برای آخرین بار {میرانشاه} پسر تیمور در سال 791 ه. ق این ناحیه را لگد کوب سم ستوران خویش ساخت.

موزه توس

موزه توس در مجموعه فرهنگی باغ آرامگاه فردوسی قرار دارد. ساختمان این موزه در سال 1347 با هدف ایجاد چایخانه سنتی به همت مهندس هوشنگ سیحون طراحی و ساخته شده است. این ساختمان با استفاده از بتون و سنگ بنا شده و طرح سازه القا کننده روح حماسی شاهنامه است. این بنا در سال 1361 شمسی به موزه تغییر کاربرری داد و در سال 1383 مرمت و بازپیرائی گردید. فضاهای قدیمی درون بنای موزه با عنایت به کاربری موزه ای دوباره به همت کارشناسان سازمان میراث فرهنگی طراحی گردید. این موزه با شمایل جدید در سال 1384 بازگشایی شد و آثاری مضامین ذیل در آن به نمایش درآمد. آثار سنگی دوران پیش از تاریخ مشکوفه از دشت توس و اطراف کشف رود. انواع شاهنامه نظیر شاهنامه چاپ فلورانس و شاهنامه 73 کیلوگرمی اهدا شده از سوی موسسه امیرکبیر، آثار کشف شده از حفاری های باستان شناسی شهر توس همچون تنگ ها، پیه سوزها، عطردان ها و.... نسخه خطی منحصر به فرد، تابلوهای نقاشی با مضمون داستان های شاهنامه فردوسی و پرتره حکیم توس، مجموعه ای از تسلیحات گرم دوران قاجار، ساز و برگ رزم نظیر گرزهای گاو سر و شمشیرهای فولادی.

فردوسی و شاهنامه

بنابر روایات گوناگون حکیم ابوالقاسم به سال 229 ه. ق در روستای {پاژ}واقع در دو فرسنگی شرق تابران در خانواده ای از طبقه دهقانان چشم به جهان گشود. وی در سن چهل سالگی به سرودن شاهنامه آغاز کرد. نظم این اثر حماسی سی سال به درازا کشید و مقارن با ضعف سلسله سامانی بود و در سال 384 هجری خطه ی خراسان بدست غزنویان افتاد. فردوسی 65 ساله که زمینه ارتباط وی با سلطان محمود غزنوی فراهم شد.

اما اوضاع سیاسی ایران سلطان ترک را از حمایت فرزانه ی ایرانی بی نیاز کرده بود. سرانجام فردوسی نیز به غضب سلطان گرفتار آمد و سالیان پایانی عمر 80 ساله خود را در بینوایی و دل آزردگی به سرآورد تا این که سرانجام به سال 411 هجری و بنا به قولی 416 هجری در توس در گذشت و در همان مکان روی در نقاب خاک کشید. در سال 370 هجری نظم شاهنامه به همت حکیم توس آغاز گردید و همانگونه که گفته شد سی سال از بهترین ایام زندگانی خود را بر سر آن گذاشت. شاهنامه با شصت هزار بیت بعنوان بزرگترین منظومه حماسی- اساطیری فارسی مشتمل بر تاریخ و سرگذشت تمدن قوم ایرانی از آغاز تا دوران زندگی شاعر است.

 

برای ارسال نظر وارد سایت شوید

آدرس دفتر انجمن: ادرس مشهد خيابان كوهسنگي بوستان كوهسنگي
موزه بزرگ خراسان رضوي
طبقه منهاي يك
تلفن: 05137259311

05137269070       05137269502

داخلی 1098           فکس داخلی :1076

تلفن همراه: 09014440227

طراحی و پیاده سازی گروه مهندسین رایمون سیستم شرق | فروش هاست و سرور در ایران رایمون سرور